شرح حال اينجانب محمّد بن عبد الوهاب قزوينى « * » اسم بنده محمّد و اسم پدرم عبد الوهاب بن عبد العلى قزوينى است . پدرم يكى از مؤلّفين اربعهء « نامهء دانشوران » است و تراجم احوال نحاة و لغويين و ادبا و فقها غالبا به او محول بود و اسم او در مقدّمهء آن كتاب و ترجمهء حال مختصرى ازو در كتاب « المآثر و الآثار » مرحوم اعتماد السلطنه ، محمّد حسن خان مسطور است . پدرم در سنهء 1306 در طهران مرحوم شد تولد بنده در طهران در محلهء دروازه قزوين در پانزدهم ماه ربيع الاوّل سنهء هزار و دويست و نود و چهار هجرى قمرى است . تحصيلات علوم متداولهء اسلامى را در همان طهران كرده‌ام . صرف و نحو را در خدمت پدرم و خدمت پدرم و خدمت مرحوم آقاى حاجى سيد مصطفى مشهور به قنات‌آبادى « 1 » در مدرسهء معيّر الممالك و فقه را در خدمت همان بزرگوار و مرحوم حاجى شيخ محمد صادق طهرانى « 2 » مدرّس مدرسهء مزبور و قليلى در محضر مرحوم حاجى شيخ فضل اللّه نورى « 3 » ، كلام و حكمت قديم را در خدمت آقاى حاجى شيخ على نورى در مدرسهء خان مروى و اصول فقه را در خدمت مرحوم ملا محمد آملى « 4 » در مدرسهء خازن الملك و سپس اصول فقه خارج را در محضر درس مرحوم افضل المتأخّرين ، آقا ميرزا حسن آشتيانى « 5 » در سه چهار سال اخير عمر آن مرحوم . تبحر و احاطهء آن بزرگوار به جميع جزئيّات و شعب علم اصول فىالواقع حيرت‌آور بود و تا

--> * . برگرفته از جلد اوّل بيست مقالهء قزوينى ، صص 7 - 30 . ( 1 ) . گويا در حدود 1340 هجرى يا اندكى پيش و پس مرحوم شد . ( 2 ) . گويا در اواخر عهد ناصر الدين شاه يا اوايل مظفر الدين شاه در طهران وفات يافت . ( 3 ) . در 13 رجب 1327 در طهران مصلوب گرديد . ( 4 ) . به طور قطع تا فتح طهران به دست ملّيين يعنى تا سنهء 1227 در حيات بود و ازين تاريخ به بعد نمىدانم در چه سنه‌اى مرحوم شد . ( 5 ) . گويا در اوايل عهد مظفر الدين شاه ، شايد در حدود 1316 به بعد در طهران مرحوم شد و تقريبا تمام سكنهء طهران در تشييع جنازه آن مرحوم شركت كردند و جميع دكاكين و بازارها را بستند و آن روز از روزهاى ياد نرفتنى است .